Month: October 2021

Էրնեկ ես անո´ր կու տամ, որ առեր իւր եարն է փախեր,Ոնց որ ըզկամուրջն անցեր, ջուրն ելեր, զկամուրջն է տարեր.Ձընիկ – եղեմնիկ եկեր, զոտվընուն հետքն է կորուսեր.Առեր, ի պաղչան մըտեր, ցորեկով զդընչիկն է պագեր:
2.Քանի դու ինձի էիր, նայ կանաչ ու ցօղն ի վրայ.Երբ դու որ յիսնէն ելար, ձիւն երեկ` եղեմն ի վըրայ.Թէ այլվ´ի ի յի´ս դառնաս ու կենաս խելացդ ի վըրայ.Երթամ, բարկ արե´ւ լինամ, գամ, կանգնիմ կամարիդ վըրայ:Լոյս ծագեմ ի քո վըրայ, որ սաստի´կ ձիւնըն վերայ:
3.Ուր էիր, ուսկի՞ց եկար, քան զամէն ծաղիկ դու պայծառ.Եկիր ւ´ի հոգիս մըտար, չես ի տար պահիկ մի դադար.Սըրտիս մէջն ի ժուռ եկար, ւ´ելնելու ճարա´կ չի գըտար.Զարկիր ի գըլխուս վերայ, ւ´աչերուս ի վար թափեցար:
4.Այս աստընվորիս վերայ երկու բան ողորմ ու լալի.Մէկ` որ սիրոյ տէ´ր լինի, Մէկ` որ գա´յ ըրողն ու տանի:Մեռածըն գէմ չէ´ լալի, որ ունի զիւր խոցն ալանի.Եկէ´ք, զողորմուկս տեսէք, ոչ մեռած է, ոչ կենդանի
5.Աչերդ է ծովէն առած, եւ ուներդ է ի թուխ ամպէն.Այդ քո պատկերքդ սուրաթըդ ի վարդին կարմիր տերեւէն.Ուր որ դու կանգնած լինիս, չէ պատեհ վառեն մոմեղէն.Ծոցուդ լոյսըն դուրս ծագէ, գէմ ելնէ մեռելն ի հողէն:
6.Սո´ւտ է, որ կ´ասեն, եղբա´րք, թ´ընտանի կաքաւ չի լինի.Մէկիկ մ´ես երէկ տեսայ, – ւ´երնեկ է զիր տէրն որ ունի.Իր օնքն էր ղալամով քաշած, ւ´իր բերանըն շաքարով ի լի.Զմեռելն այլ ի գիրկն առնու, ի ծոցուն հանէ կենդանի:
7.Լուսի´ն, պարծենաս, ասես. Լուս կու տամ ես աստընվորիս:Ահա´ հողեղէն լուսին ի գըրկիս´ւ երեսն երեսիս.Թէ չես աւատալ այս գերուս, յե´տ տանեմ ըզփէշ կապայիս,Վախեմ` սիրոյ տէր լինիս, լուս պակա´ս տաս աստընվորիս:
8.Ի՞նչ անեմ, կամ ի՞նչ լինամ, յո´ւր տեսնում աղւոր, նայ սիրեմ,Թէ զյաւիտենից պատճառն եմ ուսել, ես երթամ, ասեմ,Զաղէկըն այլ գիրկս առնեմ, ւ´աստուծոյ երթամ, ցըցընեմ,- Զաղէկըն դո´ւ ստեղծեցիր, ինձ յէ՞ր մեղք դընես, թէ սիրեմ:
9.Լուսինն ի սարէն փըրթաւ, ի´նքն ու իւր աստըղըն ի հիտրաց.Զաղուորն ի գիրկըս առի, պագ առի երկուքս ի հիտրաց.Ըստեղծողն իր բերնովն ասաց. Մի´ թողուր զատ եարդ ի ձեռաց.Հընցկուն պէլըման աղուոր չե´մ ստեղծեր երկուքն ի հիտրաց:
10.Հընցեղ եմ ի քո սիրուդ, որ տըղեկըն ծիծ չէ կերել.Մարիկըն վաղուց մեռել, ու տըղեկն որբուկ մընացել:Ջուր տուր իմ ծարաւ լերդիս, քո սիրուդ ի տապն եմ ընկել.Խօսէ´, որ առնում իխրար, ես յետի նէֆէսս եմ եկել:
11.Ես ան հաւերուն էի, որ գետինըն կուտ չուտէի.Թըռչ´ի երկընօքն երթ´ի, թէ սիրոյ ակնատ չընկնէի.Ակնատն ի ծովուն միջին`էր լարած ‘ւ ես չգիտէի.Ամէն հաւ ոտօքն ընկնէր, ես ոտօքս ու թեւս աւելի:
12.Ա´յ, գընա´, չի պիտիս դուն ինձ, լուկ պեզա´ր իմ սիրտս ի քենէ.Զերայ խոցեցիր դուն զիս, լուկ վերցաւ սիրտըս ի քենէ.Թէ գան ու զքեզ ջուր ասեն, կամ ջըրին ճարակն ի քենէ´,-Տարեկ մի ծառուած կենամ, չի խըմե´մ կաթիկ մ´ի քենէ:
13.Երբ որ ես պըզտիկ էի, կանչեին ինձ ոսկի տըղայ.Մեծցա, սիրու տէր եղայ, երեսիս գոյնըն կու գընայ.- Մանկտի՜ք, ձեր արեւն ասեմ, որ սիրուն` քարըն չի դիմնայ.Սիրուն` քար ւ’երկաթ պիտի, պողպատէ դըռնակն ի վերայ:
14.Այդ քո ստեղծողիդ համար, երբ քայլես, զուներդ մի´ շարժեր.Այդ քո աչերուդ խընճերն`շատ մարդու աիւն է խըմեր.Խօշ եա´ր, արեւուդ համար, որբուկ եմ, զիս մի´ լացըներ.Տըղայ եմ, չեմ ի կենար, զիս ի քո կրակըդ մի´ ձըգեր:
15.Ես աչք ու դու լոյս, հոգի, առանց լո´յս` աչքըն խաւարի.Ես ձուկ ու դու ջուր, հոգի, առանց ջո´ւր` ձուկըն մեռանի.Երբ զձուկն ի ջրէն հանեն ւ’ի այլ ջուր ձըգեն, նայ ապրի,Երբ զիս ի քենէ զատեն, քան զմեռնելն այլ ճար չի լինի:
16Հանցգուն եմ ի քո սիրուդ, զինչ ամպերըն կ’առնեն շառափ.Զայդ երկիրն ամէն գիտէ, սիրօյ տէր եմ հետ քեզ խարապ.Այս իմ նենգաւոր աչերս չի կենար մէկ պահ մի պարապ.Կուլայ, զօրն ըզքե´զ կ’ուզէ, չի´առներ այլ մարդու տօլապ:
17.Կօզա´լ, մի´ հագնիր կապուտ, մի´խաղար ու տար թեւերուդ.Մի´ գար ւ’ի դըռնովն անցիր, մի´ ճօճար, կօզա´լ, արեւո~ւդ.քո հարն ալ շատ վարձկ արեր, շատ կարմունճ կապեր գետերուն.Դուն ալ մէկ վարձկունք մ´արա, պագ մը տուր դընչիդ մօտերուն:
18.Կարմի´ր ճերմակ երես, ա՜մ քանի՞ դու զիս պիտ էրես.Քանի որ մէջիս նըստիս, ուներովդ հետ ինձ զըրուցես.Կոճկեկդ այլ արձակ այնես, ու ճերմա´կ ծոցըդ ցըցընես.Կու վախեմ` թողուս, ելլես, ու ծոցէդ մահրում մընամ ես:
19.Ի՞նչ անեմ, կամ ի՞նչ լինիմ, տէր չունիմ, որ գայ զիս ձենէ.Ո´չ ունիմ համբերութիւն, որ լըռեմ սահաթ մի քենէ.Հանցեղ եմ ի քո սիրուդ, զինչ ամառ ծաղիկն ի ջըրէ.Խեղճըն ի յերկինք ի վեր պաղատէր թք կաթ մի կաթէր:
20.Իմ սիրտս ի քո վառ սիրուդ`զէտ աշնան ղազէլ կու դողայ.Արտսունք ի յերեսս ի վէր`զէտ գարնան անձրեւ կու ցօղայ.Հոգիս ի յիսնէ ելաւ, մէկ մի քո ծոցոյդ ճար արա.Ծոցիկս է ծոցիդ սովոր, այլ ընդ ո՞ր երթայ, մեկ ասա´:
21.Պաղչայ մի տընկեր եմ ես, թ’ի՞նչ աղէկ մորճեր կայի ի ներս.Սընուցի ւ’ի հասք բերի, խըլեցին զայն, ու կուլամ ես.Զէտ մանկակորուստ կաքաւ`ի լեռներեն ի շուրջ կուգամ ես.Լըսեր եմ` ակնա´տ ունիս, բեր լարէ´, գամ ընկնիմ ի ներս:
22.Երթա´մ, չի կենա´մ ի հոս, ուր երթամ, հոն ա´լ չի կենամ.Երթամ քանց Հոռոմն ի վար, վըտարի´մ, այլ իսկի չի գամ.Թէ գան զիմ տեղըն ասեն, նայ, հեռու եմ, ա´յլ հեռանամ.Թէ գան ու զքո տեղն ասեն, նայ, զինճիլն եմ, կըտրեմ ու գամ:
23.Ե´ւ, ե´կ դու ի քո տանէն, զինչ ելնէ արեւն ի մօրէն,Ծագէ լոյս ի քո ծոցէդ, զինչ գարնան կայծակն ի յամխէն.Շատ երէց ու աբեղայ իջուցեր քո սէրն ի բեմէն.զիս այլ սիրու տէր արիր, ու հանիր իմ հօրն ի տանէն:
24.Դեղնել եմ խընկիդ նըման, գունատել եմ զէտ ըզզաֆրան.Չի գիտեմ` քո սէ՞րդ արել. թէ՞ եկել է օրս ի մահուան:Ասցին, թէ դու դեղ ունիս, տուր ինձի, որ կենդանամ.Թէ չէ` կու մեռնիմ, գընամ, գան ասեն քեզ մարդասպան:
25.իտես, որ դուն պարծեցար, թէ` «Ճերմա´կ ծոցըս քեզ ծառայ»,Յետև փոշման եղար. խըրատն ո՞վ երետ` մեկ ասա:Ինձ խիփն ու ղուսայ կու գայ`քո ծոցուդ ա´յլ մարդ տիրանայ,Պագնէ զիմ պագած տեղիքն, լուկ դընէ զերեսն ի վերայ:
26.Թուխ աչք եւ ունքեր ունիս, լայն ճակատ ու կարմիր երես.Այդ ճերմակդ որ դուն ունիս, ըզշամամ ծըծերդ որ ի ներս,Մեռնիս, այլ անդին երթաս, զայդ ճերմակ ծոցիկդ ի՞նչ անես,Զամէնըն որդե´րն ուտեն, – դու է՞ր զիս մահրում կու պահես:
27.Ելայ, ես ի քեզ եկի, քեզ յիսնէ կարօտ գիտէի.ալըս քեզ դիժար թըվաց,- ես ի յիմ միտքս անդիճեցի:Մի´ լար, մի´ տըրտում կենար. մի´ հաշվիլ զօրըս քեզ տարի.Ան ոտքն որ ի հոս իբեր, նա կարէ, որ ա´յլվայ տանի:
28.Քնաի~ ու քանի~ ասեմ. «Զիմ եարին կապան կարեցէք.Արեւն իւր երե´սք արէք, զլուսընկան աստառ ձեւեցեք.Թուխ ամպն այլ բամպակ արէք ւ’ի ծաւեն դերձան քաշեցէք.Աստղերն այլ կոճակ արէք, զիս ի ներս ողկիկ շարեցէք»:
29.Բանիկ մի ղալատ արի, որ զօձո´ւն ձագըն սիրեցի.Խիստ վըստահութիւն արի, որ օձուն դո´րըն գընացի.Ձագուն մայրն ի դուրս երեկ, զիս խայթեց, և նըստայ լացի:Արժա´ն եմ ես այս լացիս,- ո՞վ եղեր օձուն սիրելի:
30.Զաշխարհս ես ի ժուռ եկի, ա´յ հոգեկ, որ այլ չի մընաց.Ասցի, թէ գըտնում հանց եար, ա´յ հոգեկ, որ այլ չէ սիրած:Եկի հանց եարի մ’առի, որ սիրած է’վ այլւ’ի թողած.Զի՞նչ շահ է իմ շատ դատիլս, երբ այլոց ի ծոց ես պառկած:
31.Այ իմ մարգարտէ շարոց, որ յոտից մատանց հուր ու բոց.Կըրակն ըզքո մարն երէ, որ տարաւ, երետ զքեզ այլոց.Դատ ու դատաստան պիտէր ի Հռոմանց տունըն ւ’ի Հայոց,Երթի, դատաստան կանգնի, չըթողի զքեզ այլ մարդու ծոց
32.Ով որ ճերմակ ծոց ունի, թող կապոյտ շապիկ հագընի.Կոճակն այլ արձակ թողու, ով տեսնու` սըրտիկն արունի.Երթամ աղաչեմ զաստուած, լեղակին հունտըն հատանի.Ո’չ նա այլ կապոյտ հագնի, ո’չ մանկան սիրտըն արունի:

Վարչական իրավախախտում կատարած անձը ենթակա է պատասխանատվության իրավախախտումը կատարելու ժամանակ և վայրում գործող օրենսդրության հիման վրա:i

Վարչական իրավախախտումների համար պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ վերացնող ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, այսինքն` տարածվում են նաև այդ ակտերի հրատարակումից առաջ կատարված իրավախախտումների վրա: Վարչական իրավախախտումների համար պատասխանատվություն սահմանող կամ այն ուժեղացնող ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

Վարչական իրավախախտումների գործերի վարույթը իրականացվում է իրավախախտման վերաբերյալ գործի քննության ժամանակ և վայրում գործող օրենսդրության հիման վրա:

 i

Վարչական իրավախախտում (զանցանք) է համարվում պետական կամ հասարակական կարգի, սոցիալիստական սեփականության, քաղաքացիների իրավունքների և ազատությունների, կառավարման սահմանված կարգի դեմ ոտնձգվող հակաիրավական, մեղավոր (դիտավորյալ կամ անզգույշ) այնպիսի գործողությունը կամ անգործությունը, որի համար օրենսդրությամբ նախատեսված է վարչական պատասխանատվություն:

Սույն օրենսգրքով նախատեսված իրավախախտումների համար վարչական պատասխանատվություն առաջանում է, եթե այդ խախտումները իրենց բնույթով քրեական պատասխանատվություն չեն առաջացնում գործող օրենսդրությանը համապատասխան:

Նկարագրե°ք լիցքը կիսելու հնարավորություն տվող փորձ։

Էլեկտրական լիցքը հաղորդելով մի մարմնից մյուսին, կարելի է լիցքը բաժանել մասերի, օրինակ՝ կիսել: Դրա համար անհրաժեշտ է 2 միատեսակ էլեկտրաչափ, մեկը՝ լիցքավորված, մյուսն՝ էլեկտրաչեզոք, ինչպես նաև հաղորդիչ՝ մետաղյա ձող՝ էլեկտրամեկուսիչ բռնակով: Եթե էլեկտրաչափերի գնդերը միացվեն ձողի միջոցով, ապա, ինչպես ցույց է տալիս փորձը, 1 էլեկտրաչափի լիցքը կբաժանվի 2 հավասար մասի: Էլեկտրական լիցքի կեսը 1 էլեկտրաչափից կանցնի 2-ին: Եթե էլեկտրաչափի գնդերը տարբեր չափեր ունենան, ապա լիցքը հավասար չի կիսվի: Ավելի մեծ չափեր ունեցող գնդին կանցնի լիցքի ավելի մեծ բաժինը:

2.Կարելի՞ է արդյոք լիցքն անվերջ փոքրացնել։

Ոչ, քանի որ լիցքն ունի բաժանման սահման։

3.Ո՞ր լիցքն են անվանում տարրական։

Ամենափոքր լիցքի բացարձակ մեծությունը անվանում ենք տարրական լիցք։ Այն նշանակում ենք e տառով։

4.Ո՞վ և ե՞րբ է հայտնագործել էլեկտրոնը։

Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոնն է առաջին անգամ 1897 թվականին հայտնաբերել էլեկտրոնը։

5.Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված էլեկտրոնը;

Էլեկտրոնը լիցքավորված է բացասական լիցքով։

6.Ատոմի ներսում ինչի՞ շուրջն են պտտվում էլեկտրոնները։

Բացասական լիցքավորված էլեկտրոնները պտտվում են ատոմի դրական լիցքավորված միջուկի շուրջը։

7.Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված ատոմի միջուկը։

Ատոմի միջուկը լիցքավորված է դրական լիցքով։

8. Ապացուցե°ք, որ ամբողջական ատոմը չեզոք է։

Ատոմում էլեկտրոնների ընդհանուր լիցքը գումարելով ատոմի միջուկի լիցքին, կստանանք 0։ Հենց դա էլ ապացուցում է, որ ատոմը չեզոք է։ 

9. Միմյանցից ինչո՞վ են տարբերվում ալֆա, բետա և գամմա ճառագայթումները։

Ալֆա ճառագայթները մասնիկներ են, որոնք բաղկացած են երկու պրոտոնից և երկու նեյտրոններից:

Բետա ճառագայթները էլեկտրոններ են, որոնք ունեն բարձր արագություն, հետևաբար ունեն մեծ էներգիա, քանի որ դրանք էլեկտրոններ են:

Գամմա ճառագայթներ, այս ճառագայթը շատ բարձր էներգիայի էլեկտրամագնիսական ճառագայթում է, որը կարող է իոնացնել ատոմներն ու մոլեկուլները:

10. Բերե°ք ռադիոակտիվ նյութերի օրինակներ

Ռադիոակտիվությունը, որոշակի քիմիական տարրերի անկայուն իզոտոպների ինքնաբերաբար փոխակերպումն է մեկ այլ քիմիական տարրի իզոտոպի, որն ուղեկցվում է էներգիայի և տարրական մասնիկների արձակումով։ Ռադիոակտիվ նյութերի օրինակներ են ՝ Ուրանը, Նիկելը, Ցինկը, Կոբալտը։

11.Ռեզերֆորդի գիտափորձերում ինչու՞ ալֆա մասնիկների մեծ մասը գործնականում անարգել սլացավ թիթեղի միջով։

12.Քիմիական տարբեր տարրերի ատոմներն ինչո՞վ են տարբերվում միմյանցից։

Տարբեր քիմիական տարրերի ատոմները սովորական վիճակում միմյանցից տարբերվում են միջուկի շուրջ առկա էլեկտրոնների թվով։

13.Իրենցից ի՞նչ են ներկայացնում դրական ու բացասական իոնները։

Ատոմի միջուկի դրական լիցքը հավասար է ատոմի բոլոր էլեկտրոնների բացասական լիցքի մոդուլին, ուստի մեկ կամ մի քանի էլեկտրոն կորցրած ատոմն չեզոք չէ, այն ունի դրական լիցք և կոչվում է դրական իոն։ Եթե ատոմին միանա մեկ կամ մի քանի էլեկտրոն, ապա ատոմը ձեռք կբերի բացասական լիցք, վերածվելով բացասական իոնի։

14.Ինչպե՞ս են դրանք առաջանում։

Իոններ առաջանում են այն ժամանակ, երբ երկու տարրի ատոմները իրարից ձգում են էլեկտրոններ։

15.Ի՞նչ է էլեկտրական դաշտը։

Այն տարածությունը, որտեղ գործում են էլեկտրական ուժերը, կոչվում է էլեկտրական դաշտ: 

16.Ինչո՞վ է դաշտը տարբերվում նյութից։

17.Թվարկե°ք էլեկտրական դաշտի հիմնական հատկությունները։

18.Ի՞նչ են նշում էլեկտրական դաշտի ուժագծերը։

Էլեկտրական դաշտի ուժագծերն այն ուղղորդված գծերն են, որոնք ցույց են տալիս դրական լիցքավորված մասնիկի վրա ազդող ուժի ուղղությունն այդ դաշտում:

19.Ինչպե՞ս է որոշվում էլեկտրական դաշտում շարժվող մասնիկի արագացումը։

Այն ուժը, որով էլեկտրական դաշտն ազդում է լիցքավորված մարմնի վրա, անվանում են էլեկտրական ուժ։ Այդ ուժի ազդեցության տակ էլեկտրական դաշտում հայտնված լիցքավորված մասնիկը ձեռք է բերում արագացում։

20.Ո՞ր դեպքում է էլեկտրական դաշտը մեծացնում մասնիկի արագությունը և ո՞ր դեպքում փոքրացնում այն։

Եթե մասնիկի լիցքը դրական է, ապա ուժագծերի ուղղությամբ շարժվելիս նրա արագությունը կաճի, հակառակ ուղղությամբ շարժվելիս՝ կնվազի: Իսկ եթե մասնիկի լիցքը բացասական է, ապա նրա արագությունը կաճի ուժագծերին հակառակ շարժման դեպքում:

21.Չեզոք թղթի կտորներն ինչու՞ են ձգվում էլեկտրականացած մարմնի կողմից։

Իրար շփելիս երկու մարմինն էլ էլեկտրականանում են։ Մի մարմինը ձեռք է բերում դրական լիցք, իսկ մյուսը` բացասական: Այսինքն նրանք տարբեր լիցքեր են ձեռք բերում, և ինչպես գիտենք տարանուն լիցքերը միմյանց ձգում են։

Ի՞նչ է հողակցումը, ի՞նչ հատկության վրա է հիմնված։

Հողակցումը, լիցքի հաղորդումն է երկրագնդին, այն հիմնված է հետևյալ հատկության վրա, որ ինչքան մեծ է այն մարմինը որին լիցք են տալիս, այնքան լիցքի մեծ բաժին է անցնում նրան։ Եվ իր վրա գտնվող մարմինների համեմատությամբ երկրագունդը հսկա է, հետևաբար, նրա հետ հպման դեպքում լիցքավորված մարմինն իր լիցքը գրեթե ամբողջությամբ տալիս է երկրագնդին:

22.Բերե°ք հաղորդիչների օրինակներ։

Բոլոր մետաղները(արծաթ, պղինձ, ալյումին), հողը, աղերի, թթուների և հիմքերի ջրային լուծույթներն էլեկտրականության հաղորդիչներ են։ Մարդու մարմինը նույնպես հաղորդիչ է։

23.Ո՞ր նյութերն են կոչվում դիէլեկտրիկներ (մեկուսիչներ), բերե°ք օրինակներ:

Անհաղորդիչները կամ մեկուսիչներն այն մարմիններն են, որոնցով էլեկտրական լիցք չի հաղորդվում։ Մեկուսիչներ են ՝ էբոնիտը, սաթը, հախճապակին, ռետինը, տարբեր պլաստմասսաներ, մետաքսը, կապրոնը, յուղը, օդը(գազերը)։

Տանը՝  Գրել էջ 192-193 -ի 10-22 խնդիրները։

Այս երևույթը բացատրվում է այնպես, որ պլաստմասսայե քանոնը և բամբակի կտորը լիցքավորված են նույնանուն լիցքերով, դրա համար էլ նրանք իրար վանում են, և բամբակի կտորը լողում է օդում ՝ քանոնի վերևում։

23-12=11, Միջուկում կա 11 պրոտոն և 11 էլէկտրոն։

Հելիում։

1

Երկրորդ զույգն է ճիշտ, քանի որ այդ տարբերակում բացասական լիցքավորված էլեկտրոնները ա գնդիկից կանցնեն բ գնդիկին։ Միայն բացասական լիցքավորված էլեկտրոնները կարող են մի գնդկից անցնել մյուս գնդիկին։

Այո, կլիցքավորվի։

Ոչ, քանի որ էբոնիտը անհաղորդիչ է, իսկ երկաթը հաղորդիչ է։

Այո, նրանք միմյանց կվանեն։

Այո, գնդիկը լիցքավորված է բացասական լիցքով։

Ձողը պատրաստված է պողպատից, ալյումինից կամ պղնձից։

Ոչ, նրանք նույն ուժերով չեն միմյանց լիցքավորում։

Պետք է վերցնել մարմինը և այն հպել էլեկտրացույցին։ Եթե էլեկտրացույցը լիցքավորվի, ապա մարմինը հաղորդիչ է, եթե չլիցքավորվի, ապա ոչ։

Եթե մետաղե փորձենք էլեկտրականացնել միայն ձեռքերով, այն չի էլեկտրականանա։ Կարծում եմ պետք է այն շփել բրդով։

3.Ո՞ր լիցքն են անվանում տարրական։

Ամենափոքր լիցքի բացարձակ մեծությունը անվանում ենք տարրական լիցք։ Այն նշանակում ենք e տառով։

4.Ո՞վ և ե՞րբ է հայտնագործել էլեկտրոնը։

Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոնն է առաջին անգամ 1897 թվականին հայտնաբերել էլեկտրոնը։

5.Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված էլեկտրոնը;

Էլեկտրոնը լիցքավորված է բացասական լիցքով։

6.Ատոմի ներսում ինչի՞ շուրջն են պտտվում էլեկտրոնները։

Բացասական լիցքավորված էլեկտրոնները պտտվում են ատոմի դրական լիցքավորված միջուկի շուրջը։

7.Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված ատոմի միջուկը։

Ատոմի միջուկը լիցքավորված է դրական լիցքով։

8. Ապացուցե°ք, որ ամբողջական ատոմը չեզոք է։

Ատոմում էլեկտրոնների ընդհանուր լիցքը գումարելով ատոմի միջուկի լիցքին, կստանանք 0։ Հենց դա էլ ապացուցում է, որ ատոմը չեզոք է։ 

9. Միմյանցից ինչո՞վ են տարբերվում ալֆա, բետա և գամմա ճառագայթումները։

Ալֆա ճառագայթները մասնիկներ են, որոնք բաղկացած են երկու պրոտոնից և երկու նեյտրոններից:

Բետա ճառագայթները էլեկտրոններ են, որոնք ունեն բարձր արագություն, հետևաբար ունեն մեծ էներգիա, քանի որ դրանք էլեկտրոններ են:

Գամմա ճառագայթներ, այս ճառագայթը շատ բարձր էներգիայի էլեկտրամագնիսական ճառագայթում է, որը կարող է իոնացնել ատոմներն ու մոլեկուլները:

10. Բերե°ք ռադիոակտիվ նյութերի օրինակներ

Ռադիոակտիվությունը, որոշակի քիմիական տարրերի անկայուն իզոտոպների ինքնաբերաբար փոխակերպումն է մեկ այլ քիմիական տարրի իզոտոպի, որն ուղեկցվում է էներգիայի և տարրական մասնիկների արձակումով։ Ռադիոակտիվ նյութերի օրինակներ են ՝ Ուրանը, Նիկելը, Ցինկը, Կոբալտը։

11.Ռեզերֆորդի գիտափորձերում ինչու՞ ալֆա մասնիկների մեծ մասը գործնականում անարգել սլացավ թիթեղի միջով։

12.Քիմիական տարբեր տարրերի ատոմներն ինչո՞վ են տարբերվում միմյանցից։

Տարբեր քիմիական տարրերի ատոմները սովորական վիճակում միմյանցից տարբերվում են միջուկի շուրջ առկա էլեկտրոնների թվով։

13.Իրենցից ի՞նչ են ներկայացնում դրական ու բացասական իոնները։

Ատոմի միջուկի դրական լիցքը հավասար է ատոմի բոլոր էլեկտրոնների բացասական լիցքի մոդուլին, ուստի մեկ կամ մի քանի էլեկտրոն կորցրած ատոմն չեզոք չէ, այն ունի դրական լիցք և կոչվում է դրական իոն։ Եթե ատոմին միանա մեկ կամ մի քանի էլեկտրոն, ապա ատոմը ձեռք կբերի բացասական լիցք, վերածվելով բացասական իոնի։

14.Ինչպե՞ս են դրանք առաջանում։

Իոններ առաջանում են այն ժամանակ, երբ երկու տարրի ատոմները իրարից ձգում են էլեկտրոններ։

15.Ի՞նչ է էլեկտրական դաշտը։

Այն տարածությունը, որտեղ գործում են էլեկտրական ուժերը, կոչվում է էլեկտրական դաշտ: 

16.Ինչո՞վ է դաշտը տարբերվում նյութից։

17.Թվարկե°ք էլեկտրական դաշտի հիմնական հատկությունները։

18.Ի՞նչ են նշում էլեկտրական դաշտի ուժագծերը։

Էլեկտրական դաշտի ուժագծերն այն ուղղորդված գծերն են, որոնք ցույց են տալիս դրական լիցքավորված մասնիկի վրա ազդող ուժի ուղղությունն այդ դաշտում:

19.Ինչպե՞ս է որոշվում էլեկտրական դաշտում շարժվող մասնիկի արագացումը։

Այն ուժը, որով էլեկտրական դաշտն ազդում է լիցքավորված մարմնի վրա, անվանում են էլեկտրական ուժ։ Այդ ուժի ազդեցության տակ էլեկտրական դաշտում հայտնված լիցքավորված մասնիկը ձեռք է բերում արագացում։

20.Ո՞ր դեպքում է էլեկտրական դաշտը մեծացնում մասնիկի արագությունը և ո՞ր դեպքում փոքրացնում այն։

Եթե մասնիկի լիցքը դրական է, ապա ուժագծերի ուղղությամբ շարժվելիս նրա արագությունը կաճի, հակառակ ուղղությամբ շարժվելիս՝ կնվազի: Իսկ եթե մասնիկի լիցքը բացասական է, ապա նրա արագությունը կաճի ուժագծերին հակառակ շարժման դեպքում:

21.Չեզոք թղթի կտորներն ինչու՞ են ձգվում էլեկտրականացած մարմնի կողմից։

Իրար շփելիս երկու մարմինն էլ էլեկտրականանում են։ Մի մարմինը ձեռք է բերում դրական լիցք, իսկ մյուսը` բացասական: Այսինքն նրանք տարբեր լիցքեր են ձեռք բերում, և ինչպես գիտենք տարանուն լիցքերը միմյանց ձգում են։

Ի՞նչ է հողակցումը, ի՞նչ հատկության վրա է հիմնված։

Հողակցումը, լիցքի հաղորդումն է երկրագնդին, այն հիմնված է հետևյալ հատկության վրա, որ ինչքան մեծ է այն մարմինը որին լիցք են տալիս, այնքան լիցքի մեծ բաժին է անցնում նրան։ Եվ իր վրա գտնվող մարմինների համեմատությամբ երկրագունդը հսկա է, հետևաբար, նրա հետ հպման դեպքում լիցքավորված մարմինն իր լիցքը գրեթե ամբողջությամբ տալիս է երկրագնդին:

22.Բերե°ք հաղորդիչների օրինակներ։

Բոլոր մետաղները(արծաթ, պղինձ, ալյումին), հողը, աղերի, թթուների և հիմքերի ջրային լուծույթներն էլեկտրականության հաղորդիչներ են։ Մարդու մարմինը նույնպես հաղորդիչ է։

23.Ո՞ր նյութերն են կոչվում դիէլեկտրիկներ (մեկուսիչներ), բերե°ք օրինակներ:

Անհաղորդիչները կամ մեկուսիչներն այն մարմիններն են, որոնցով էլեկտրական լիցք չի հաղորդվում։ Մեկուսիչներ են ՝ էբոնիտը, սաթը, հախճապակին, ռետինը, տարբեր պլաստմասսաներ, մետաքսը, կապրոնը, յուղը, օդը(գազերը)։

Տանը՝  Գրել էջ 192-193 -ի 10-22 խնդիրները։

Այս երևույթը բացատրվում է այնպես, որ պլաստմասսայե քանոնը և բամբակի կտորը լիցքավորված են նույնանուն լիցքերով, դրա համար էլ նրանք իրար վանում են, և բամբակի կտորը լողում է օդում ՝ քանոնի վերևում։

23-12=11, Միջուկում կա 11 պրոտոն և 11 էլէկտրոն։

Հելիում։

1

Երկրորդ զույգն է ճիշտ, քանի որ այդ տարբերակում բացասական լիցքավորված էլեկտրոնները ա գնդիկից կանցնեն բ գնդիկին։ Միայն բացասական լիցքավորված էլեկտրոնները կարող են մի գնդկից անցնել մյուս գնդիկին։

Այո, կլիցքավորվի։

Ոչ, քանի որ էբոնիտը անհաղորդիչ է, իսկ երկաթը հաղորդիչ է։

Այո, նրանք միմյանց կվանեն։

Այո, գնդիկը լիցքավորված է բացասական լիցքով։

Ձողը պատրաստված է պողպատից, ալյումինից կամ պղնձից։

Ոչ, նրանք նույն ուժերով չեն միմյանց լիցքավորում։

Պետք է վերցնել մարմինը և այն հպել էլեկտրացույցին։ Եթե էլեկտրացույցը լիցքավորվի, ապա մարմինը հաղորդիչ է, եթե չլիցքավորվի, ապա ոչ։

Եթե մետաղե փորձենք էլեկտրականացնել միայն ձեռքերով, այն չի էլեկտրականանա։ Կարծում եմ պետք է այն շփել բրդով։