Posted in MSKH, Նախագիծ, Uncategorized

Գլիցերին

Գլիցերինը անգույն, մածուցիկ, շատ հիգրոսկոպիկ հեղուկ է[7]։ Ունի քաղցր համ, այստեղից էլ ստացել է իր անվանումը(գլիկոս-քաղցր)[8]։

Քիմիական հատկություններ

Գլիցերինը ունի տիպիկ բազմատոմ սպիրտներին բնորոշ քիմիական հատկություններ[9]։ Գլիցերինի փոխազդեցությունը հալոգենաջրածինների կամ ֆոսֆորի հալոգենիդների հետ ընթանում է մոնո- և դիհալոգենացմամաբ[10]։ Գլիցերինը փոխազդում է կարբոնաթթուների և հանքային թթուների հետ[11]։ Օրինակ ազոտական թթվի հետ փոխազդելիս, գլիցերինն առաջացնում է եռնիտրատ-նիտրոգլիցերին(ստացել է Ասկանյո Սոբրերոն, 1847 թվականին), օգտագործվում է մեր ժամանակներում անծուխ վառոդ ստանալու նպատակով։ Գլիցերինը դեհիդրատացնելիս այն վեր է ածվում թունավոր ակրոլեինի[12][13].

  • HOCH2-CH(OH)-CH2OH {\displaystyle \to }\to  H2C=CH-CHO + 2 H2O

Այն օքսիդանում է մինչև գլիցերինային ալդեհիդ CH2OHCHOHCHO, դիհիդրօքսիացետոն CH2OHCOCH2OH կամ գլիցերինաթթու CH2OHCHOHCOOH։ Գլիցերինի և բարձրագույն կարբոնաթթուների եթերները՝ ճարպերը հանդիսանում են շատ կարևոր միացություններ մարդու համար, կարևոր կենսաբանական դեր են խաղում նաև ֆոսֆոլիպիդները[14]։

Ստացում

Գլիցերին առաջին անգամ ստացել է Շելեն 1779 թվականին, ճարպերի օճառացմամբ[15]։ Գլիցերինի հիմնական մասը ստանում են ճարպերի օճառացումից[16]։ Գլիցերինի ստացման սինթետիկ եղանակների հիմնական մասը հիմնված է պրոպիլենի օգտագործման վրա[17]։ 450-500 °C ջերմաստիճաններում պրոպիլենի քլորացումից ստանում են ալիլքլորիդ, HClO-ի հետ միանալիս առաջանում են քլորհիդրիններ, օրինակ՝ CH2ClCHOHCH2Cl, որը ալկալիով մշակելիս առաջանում է գլիցերին[18]։ Գլիցերին կարելի է ստանալ նաև օսլայի հիդրոլիզի միջոցով, առաջացած մոնոսախարիդների հիդրատացմամբ կամ շաքարների սպիրտային խմորումից[19][20]

Posted in English 12, MSKH, Uncategorized

English․ թարգմանություն

Four years ago I was living in a boarding house with more than 20 girls, and last year I lived in a uni house with 5 girls. Now I find myself living alone … There are definitely both advantages and disadvantages to my new living situation!

Since I’ve lived by myself I can get away with doing things that I couldn’t do when I lived with other people. For example, last week I ate Pringles for breakfast and ice cream for dinner and no one was here to judge me! It also means I can dance as ridiculously and sing as loudly as I want and no one is here to tell me to be quiet or capture these embarrassing moments on camera.

One of the best things about living alone is that I don’t have to deal with annoying habits and messy housemates. I’ve had many different roommates and flatmates and however much I’ve loved (some) of them, everyone does irritating things and not everybody is a tidy person.

Despite these advantages, there are times when I miss living with other people. Firstly, I miss making and eating dinner with others. Secondly, I miss coming home to flatmates and telling them all about my day and hearing about theirs. Finally, and most importantly, I can no longer watch horror films (my favourite genre) because I get too scared by myself!

Չորս տարի առաջ ես ապրում էի գիշերօթիկ տանը ավելի քան 20 աղջիկ, իսկ անցյալ տարի 5 աղջկա հետ ապրում էի uni տանը: Հիմա ես գտնում եմ, որ մենակ եմ ապրում … Իմ կյանքի նոր իրավիճակի համար հաստատ կան և՛ առավելություններ, և՛ անբարենպաստ:

Քանի որ ես ապրել եմ ինքնուրույն, ես կարող եմ հեռու մնալ այնպիսի գործերից, որոնք ես չէի կարող անել, երբ ես ապրում էի այլ մարդկանց հետ: Օրինակ ՝ անցած շաբաթ ես ճաշի համար նախաճաշեցի և պաղպաղակ պատրաստեցի Pringles- ին, և ոչ ոք այստեղ չէր ինձ դատելու: Դա նաև նշանակում է, որ ես կարող եմ պարել նույնքան ծիծաղելի և երգել այնքան բարձրաձայն, որքան ուզում եմ, և ոչ ոք այստեղ չէ, որ ինձ ասի ՝ հանգիստ լինեմ կամ տեսախցիկով գրավեմ այս ամաչկոտ պահերը:

Մենակ ապրելու ամենալավ բաներից մեկն այն է, որ ես ստիպված չեմ գործ ունենալ նյարդայնացնող սովորությունների և խառնաշփոթ տանտիրոջ հետ: Ես ունեի շատ տարբեր սենյակակիցներ և ընկերուհիներ, և որքան էլ որ սիրել եմ (նրանցից ոմանք), բոլորը նյարդայնացնում են իրերը, և ոչ բոլորն են կոկիկ մարդ:

Չնայած այս առավելություններին ՝ կան ժամանակներ, երբ կարոտում եմ ուրիշ մարդկանց հետ ապրելը: Նախ ՝ կարոտում եմ ուրիշների հետ ճաշ պատրաստել և ուտել: Երկրորդ, կարոտում եմ, որ ես տուն եմ գնում հարթակրթողներիս և պատմում եմ նրանց ամբողջ օրվա մասին և լսում եմ նրանց մասին: Վերջապես, և ամենակարևորը, ես այլևս չեմ կարող դիտել սարսափ ֆիլմերը (իմ սիրած ժանրը), քանի որ ինքս ինձանից շատ են վախենում:

Posted in MSKH, Էկոլոգիա, Uncategorized

Աշխարհագրություն

Աշխատանքի ընթացքում  ուսումնասիրել  և սովորել մետաղաձուլություն և մեքենաշինություն թեման : Այնուհետև ինքնուրույն կատարել հետևյալ նախագիծը։

Նպատակը- Աշխատանքը հնարավորոթյուն է տալիս սովորողների մոտ ձևավորել ստեղծագործական մոտեցում,  և հետազոտություն կատարելու ունակություն։

  • Ուսումնասիրել  աշխարհի երկրների մեքենաշինական ձեռնարկությունների զարգացման նախադրյալները։

Մեքենաշինություն, ծանր արդյունաբերության ճյուղերի համալիր, ուր ժողովրդական տնտեսության համար ստեղծվում են աշխատանքի գործիքներ, ինչպես նաև սպառման առարկաներ ու պաշտպանական նշանակության արտադրանք։ Գիտատեխնիկական առաջընթացի կրողն ու ամբողջ ժողովրդական տնտեսության տեխնիկական վերազինման նյութական հիմքն է։

  • համամեատել մեքենաշինության զարգացման տեմպը՝  նախորդ ժամանակներից մինչև մեր օրերը։

1979

թվականին մեքենաշինության ու մետաղամշակման բաժինը կազմել է ԽՍՀՄ արտադրական արտադրության ծավալի մոտ 27,9, հիմնական արտադրական ֆոնդերի 23,3%-ը։ Մեքենաշինությունը որպես արդյունաբերության ճյուղ ձևավորվել է 18-րդդարում, բարձր տեմպերով զարգացել սկզբում ՄեծԲրիտանիայում, ԱրևմտյանԵվրոպայի մյուս երկրներում, ապա՝ ԱՄՆ-ում։

Մեքենաշինություն հետամնաց էր, կախման մեջ էր օտարերկրյա կապիտալից, թողարկում էր սահմանափակ տեսականիով փոքր ծավալի արտադրանք։ Այն զարգացման բարձր մակարդակի հասավ խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո, որը պայմանավորված էր սոցիալիստական ինդուստրացման քաղաքականությամբ և մեքենաների ու սարքավորումների նկատմամբ կապիտալ շինարարության անընդհատ աճող պահանջներով։

  • Առանձնացնել հզոր մեքենաշինական  վերազգային մոնոպոլիաները։
  • Ինքնուրույն ընտրել որևէ երկրին բնորոշ մեքենաշինական հզոր միավորներ,  և Paint ծրագրով , խաղալիքներով կամ լեգոներով  պատրաստել  տվյալ երկրին բնորոշ մեքենաների մոդելը։

Արդյունքները սովորողները հրապարակում են իրենց բլոգներում։

Posted in MSKH, Առողջապահություն

Առողջագիտություն մարտի 2-6 նախագիծ

Դեղատուն խոհանոցում— այս օրերին , երբ առկա է գրիպի և հարբուխի սոզոնային վարակի վտանգը, մեր սննդում օգտագործվող որ մթերքներն են, որ ունեն պաշտպանիչ, հակավիրուսային, մանրէասպան, իմունիտետը բարձրացնող հատկություններ: Դրանց մասին կազմեք նյութեր, որտեղ պարտադիր նշված են.

  • մթերքի/ բանջարեղենի, միգի,կամ այլի/ նկարը
  • առողջագիտական, բուժիչ հատկությունները, նշանակությունը
  • կիրառման եղանակները

Խնձոր , խնձորենու պտուղն է, որը երկիր մոլորակի ամենատարեց բնակիչներից է։ Այն հայտնի է դարձել մարդուն ավելի վաղ, քան մյուս բերքատու ծառերը։ Խնձորենու հայրենիքը համարվում է Կենտրոնական Ասիան։ Մեծ տարածում է գտել տնային խնձորենին։ Ներկայումս գոյություն ունեն խնձորենիների բազում տեսակներ, որոնք աճում են տարբեր կլիմայական պայմաններում։

Խնձորենու պտուղը՝ խնձորը հարուստ է կալիումովկալցիումովֆոսֆորովնատրիումովերկաթովմոլիբդենովցինկովբարիումով։ Այն հիմնականում օգտագործվում է թարմ վիճակում, շատերի սեղաններին աղանդերի անբաժան մասն է։ Խնձորը նաև մեծ տարածում ունի տարատեսակ ուտեստների մեջ։ Կարելի է 50-ից ավել ճաշատեսակ թվել, որոնք պատրաստվում են խնձորով։

2. Դեղատուն թաղարում— որ տնային բույսերն են, որ ունեն բուժիչ, հակավիրուսային հատկություններ: Եթե ձեր տանը աճում են այդպիսիք, պատմեք, գտեք այդ բուսերի մասին տեղեկություններ, որտեղ պարտադիր նշված են.

  • թաղարային բույսի նկարը
  • առողջագիտական, բուժիչ հատկությունները, նշանակությունը
  • կիրառման եղանակները

Մերձարևադարձային մշտադալար բույսեր են։ Որոշ տեսակների բարձրությունը հասնում է մինչև 8 մ-ի, ծաղիկները սպիտակ կամ բաց վարդագույն են, շատերի պտուղները ուտվում են, թեթև շփումից արձակում են դուրեկան բուրմունք, հասունացած ժամանակ դեղնաոսկեգույն են, նարնջագույն կամ բաց դեղին։ Կովկասում՝ Սև ծովի ափերին, աճում են բաց գրունտում։ Մեր պայմաններում դրանց մի քանի տեսակները մշակվում են ջերմատներում և սենյակային պայմաններում՝ թաղարների, արկղերի կամ կիսատակառիկների մեջ, իսկ երբեմն նաև՝ ուղղակի ջերմատան գրունտում։

Հյութը օգտագործում են զանազան նպատակներով։ Պտղի կեղևից ստանում են լիմոնի յուղ և այլ նյութեր, որոնք օգտագործվում են պարֆումերայի արտադրության մեջ։

Posted in MSKH, Հանրահաշիվ, Uncategorized

Տնային աշխատանք ․ Հանրահաշվից

1.Նշվածներց որ՞ը միանդամ չէ.

1) 3a^2b

2) xy x^2

3) a(-3)c^4

4) 4a^2-b

2.Պարզեցնել միանդամի գրառումը՝ կիրառելով աստիճանի եւ արտադրյալի
հատկությունները.

6xxy^3yx^2=6x^4y 4x

3.Միանդամներից ո՞րն է գրված կատարյալ տեսքով.

1) 2/3 a(-6)

2) -4/5 a^2a

3) 0.3a^3b^2

4) a^3 7b

4.Միանդամը բերել կատարյալ տեսքի.

8x^3y^2(-3/4) yx^4=-6x^7y^3

5.Բազմապատկել -5a^6 b^3 և 7ab^2 c միանդամները:

-5a^6 b^3 . 7ab^2 c=-35a^7b^5c

6.Նշված միանդամներից որի ՞ գործակիցն է 4,իսկ աստիճանը ՝5.

1) 4x^5y

2) 4x^2 y^3

3) 5x^2 y ^2

4) 5x^4y

7.Միանդամը բարձրացնել խորանարդ եւ արդյունքը գրել կատարյալ տեսքի
միանդամով.

0.2a^3 b^4=0,008a^7b^7

8.Միանդամը ներկայացնել մեկ այլ միանդամի աստիճանի տեսքով:

49x^4 y^2=7x^2y

9.Միանդամներից ո՞րը նման չէ 5 a^4 b^3 միանդամին.

1) 6b^3 a^4

2) 5a^3 b^4

3) 7a^4 b^3

4) b^3 9a^4

10.Գտնել -8ab^2, 9ab^2 և 5ab^2 նման միանդամների գումարը:

8ab^2 + 9ab^2 + 5ab^2=

11. Բազմապատկել բազմանդամները՝

a(a-9)=a^2-9a

(x+2)x=x^2+2x

a(a^2+5b^3-7)=a^3+5b^3-7

(a+5) (a+5)=a^2+10a+25

(a-4) (a+4)=a^2-16

Posted in English 12, MSKH, Uncategorized

English

Four years ago I was living in a boarding house with more than 20 girls, and last year I lived in a uni house with 5 girls. Now I find myself living alone … There are definitely both advantages and disadvantages to my new living situation!

Since I’ve lived by myself I can get away with doing things that I couldn’t do when I lived with other people. For example, last week I ate Pringles for breakfast and ice cream for dinner and no one was here to judge me! It also means I can dance as ridiculously and sing as loudly as I want and no one is here to tell me to be quiet or capture these embarrassing moments on camera.

One of the best things about living alone is that I don’t have to deal with annoying habits and messy housemates. I’ve had many different roommates and flatmates and however much I’ve loved (some) of them, everyone does irritating things and not everybody is a tidy person.

tDespite these advantages, there are times when I miss living with other people. Firstly, I miss making and eating dinner with others. Secondly, I miss coming home to flatmates and telling them all about my day and hearing about theirs. Finally, and most importantly, I can no longer watch horror films (my favourite genre) because I get too scared by myself!

Posted in MSKH, Uncategorized

2. Կարդում ենք* Եղիշե Չարենց

Ես իմ անուշ Հայաստանի

Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բառն(բարն) եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրըվառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։

Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։

Ո՛ւր էլ լինեմ — չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր —
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան — յա՛րն եմ սիրում։

Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։

Գիտե՞քոր գարունէարդեն,
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց.
Լսո՞ւմ եք անուշ մի զնգոց —
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն։
Դյութում են շրթերը վարդե,
Սրտերը կրակ են ու բոց-
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց։

Ինչքանաշխարհըսիրեսուաշխարհովհիանաս —

Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի.

Թե ուզում ես չսուզվել ճահճուտները անհունի —

Պիտի աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս:

Այնպե՜ս արա, որ կյանքում ո՜չ մի գանգատ չիմանաս,

Խմի՜ր թախիծը հոգու, որպես հրճվանք ու գինի.

Որքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս —

Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի…

Ինչ որ լավ է՝ վառվում է ու վառում,

Ինչ որ լավ է՝ միշտ վառ կմնա.
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։
Մոխրացի՛ր արևի հրում,
Արևից թող ոչինչ չմնա, —
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։

Անքնություն

Դոփո՛ւմ են, դոփո՛ւմ են, դոփո՛ւմ են ձիերը,
Մթի մեջ դոփում են, խփում են պայտերը,
Պայտերը խփում են, խփում են հողին․-
Անծա՜յր է գիշերը, անհայտ է ուղին:
Գնո՜ւմ են, գնո՜ւմ են, գնո՜ւմ են ձիերը,
Մոտիկ են, հեռու են, դոփում են պայտերը,
Պայտերը դոփում են քունքի՛ս մեջ հիմա․-
Անհա՜յտ է աշխարհը՝ անցում է ու մահ․

Բոլորը քեզ

Ինչքան որ հուր կա իմ սրտում—բոլորը քեզ,
Ինչքան կրակ ու վառ խնդում—բոլորը քեզ.—
Բոլո՜րը տամ ու նվիրեմ, ինձ ո՛չ մի հուր թող չմնա՝
Դո՜ւ չմրսես ձմռան ցրտում,—բոլո՜րը քեզ…

Հայրենիքում

Ձյունապատ լեռներ ու կապույտ լճեր։
Երկինքներ, որպես երազներ հոգու։
Երկինքներ, որպես մանկական աչեր։
Մենակ էի ես։ Ինձ հետ էիր դու։

Երբ լսում էի մրմունջը լճի
Ու նայում էի թափանցիկ հեռուն —
Զարթնում էր իմ մեջ քո սուրբ անուրջի
Կորուստը այն հին, աստղայի՜ն, անհո՜ւն։

Կանչում էր, կանչում ձյունոտ լեռներում
Մեկը կարոտի իրիկնամուտին։
Իսկ գիշերն իջնում, ծածկում էր հեռուն
Խառնելով հոգիս աստղային մութին․․․

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ՝ աստվածամոր աչքերով,
Թոքախտավոր, թափանցիկ, մարմինի՜ պես երազի,
Կապու՜յտ աղջիկ, ակաթի ու կաթի պես հոգեթով,
Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

Ես ի՞նչ անեմ, ի՞նչ անեմ, որ չմեռնի իմ հոգին,
Որ չմարի իմ հոգին քո ակաթե աչքերում․
Ես ի՞նչ անեմ, որ մնա ծիածանը երեքգույն,
Որ չցնդի, չմարի՜ իմ հոգու հեռուն…

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ՝ աստվածամոր աչքերով,
Թոքախտավոր, թափանցիկ, մարմինի՜ պես երազի,
Կապո՜ւյտ աղջիկ, ակաթի ու կաթի՜ պես հոգեթով,
Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

Ռուբայաթներ

I

Ապրում ես, շնչում ես, դու դեռ կաս — բայց ամե՛ն վայրկյան դու ա՜յլ ես.
Անցյալ է դառնում քո ներկան— ու ամե՛ն վայրկյան դու ա՛յլ ես.
Բայց ներկան քո— հո՛ւնտ է գալիքի՝ մեռնելով— նա սնում է գալիքը,
Եվ այսպես— տևում ես դու երկար,— ու ամե՛ն վայրկյան դու ա՜յլ ես։

II

Քո ամեն ակնթարթը մի սերմ է,
Որ կրում է իր մեջ իր մահը.
Բայց հոգին քո— խնդուն ու անահ է
Եվ մի՛շտ խանդավառ է ու ջերմ է։

III

Նա թե՛ կյանք է, թե՛ մահ.— ակնթարթը.
Անհատնում հատնում է, վառք է.—
Եվ այսպես՝ մշտատև է աշխարքը.
Անդադար թարթում է— ու անթարթ է։

IV

Նա հոսում է, ալիք առ ալիք,
Եվ ամեն վայրկյան— այն չէ՛,
Եվ ամեն մի վայրկյանը— հնչեղ
Ներկա է, անցյալ— ու գալիք։

V

Ես քեզ ո՞նց, քեզ ո՞նց հասկանամ,
Ես քեզ ո՞նց ամփոփեմ ուղեղում իմ,
Երբ չեկած՝ դու արդե՛ն իսկ չկաս,
Բայց հար դու լինում ես— ու տևում ես:

VI

Անցնում է, հոսում է, վարար է,
Ելնում է, սուզվում անդադար,
Մշտապես մեռնում է— ու հար է.
Մշտապես ու հար — անկատար։

VII

Օ, խմի՛ր, խմի՛ր դու ագահ.
Օ, խմի՛ր անդադար այս հատնումը.
Կորածը— իրեն նա գտնում է,
Եվ իր այդ գտնումով — չկա