Հետազոտական աշխատանք

Երևանի Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրի Ավագ դպրոցի 10-րդ դասարանի սովորող` Սեդա Ենգիբարյան

Թեմա՝ Ճապոնական դիցաբանություն

Ղեկավար՝ Մովսիսյան Նունե

                                         Երևան 2023 թ

Բովանդակություն

Ներածություն

Գլուխ 1 ճապոնական դիցաբանություն

Գլուխ 2 Ամատերասու ճապոնական  արևի աստվածուհի 

Գլուխ 3 Բիշամոնտեն Ճապոնական ռազմի աստված և այլ աստվածներ      

        Եզրակացություն

Աղբյուրներ

Ներածություն

Վերջին տարիներին մարդիկ շատ են հետաքրքրված Ճապոնական անիմեներով և մանգաներով։Հաճախ փողոցով քայլելիս կարող ենք հանդիպել մարդկանց ովքեր հագնված են իրենց, իսկ սիրելի կերպարների տեսքով։Մեր շրջապատում դպրոցում,տանը, մենք շատ հաճախ ենք լսել  հայկական դիցաբանության աստվածների անուները և ափշեցնող պատմությունները այդ դիցաբանական հերոսների մասին։Այդպես օրերից մի օր  հերթական պատմությունը լսելիս գլխումս ծագեց և սկսեց ինձ հետաքրքրել ճապոնական դիցաբանությունը։ Բայց մինչ անցնելը Ճապոնական դիցաբանության ստվածներին ուսումնասիրելը ես փորձեցի հասկանալ թե ի՞նչ է դիցաբանությունը։ Դիցաբանությունը ձևավորվել է հասարակական կյանքի, մարդու երևակայության, վերացական մտածողության զարգացմանը զուգընթաց: Մարդը փորձել է իրականությունը ճանաչել, իմաստավորել ու արժևորել զանազան կենդանակերպ էակների, դյուցազունների, ոգիների, ապա նաև մարդակերպ աստվածների միջոցով: Դիցաբանական աստվածները մարմնավորել են բնության տարրերը ձեռք են բերել կարևոր նշանակություն։Նաև խորհրդանշելեն բարին, չարը, գեղեցիկը, ուժը։  

Գլուխ 1` ճապոնական դիցաբանություն

Ճապոնական դիցաբանությունը պատմությունների, լեգենդների և հավատալիքների հավաքածու է, որոնք կազմում են սինտո կրոնի և Ճապոնիայի մշակութային ավանդույթների հիմքը: Այս առասպելները, որոնք դարեր շարունակ փոխանցվել են բանավոր ավանդույթների միջոցով, կենտրոնացած են աստվածների և աստվածուհիների, հոգիների և այլ գերբնական արարածների շուրջ, որոնք ենթադրվում էր, որ ստեղծել և կառավարել են աշխարհը:Ճապոնական դիցաբանության ամենակարևոր դեմքերը աստվածներն ու աստվածուհիներն են, որոնք հայտնի են որպես կամի: Ասում են, որ այս աստվածները ստեղծել են աշխարհը և բոլոր կենդանի էակները, և նրանք շարունակում են կարևոր դեր խաղալ ճապոնական մշակույթում այսօր:Ճապոնական դիցաբանության մեջ կան նաև գերբնական էակների լայն շրջանակ, ինչպիսիք են յոկայը (հրեշներ և ոգիներ), վիշապները և օնիները (դիվային արարածներ): Այս արարածներից շատերն այսօր էլ ճապոնական բանահյուսության և ժողովրդական մշակույթի կարևոր մասն են կազմում:Ճապոնական ամենահայտնի առասպելներից է Սուսանո աստծու և Յամատա նո Օրոչի ութգլխանի օձի պատմությունը: Ըստ լեգենդի՝ Սուսանուն բախվել է օձին գյուղերում թափառելիս և տեղական աստվածության օգնությամբ կարողացել է հաղթել նրան։ Ճապոնական դիցաբանությունը նույնպես կապված է սինտոիզմի հետ՝ ավանդական ճապոնական կրոն, որը կարծում է, որ բոլոր բնական առարկաները ոգի ունեն։ Սինտո հավատքը մեծ ազդեցություն ունի ճապոնական մշակույթի և ավանդույթների վրա:Ընդհանուր առմամբ, ճապոնական դիցաբանությունը հարուստ և հետաքրքրաշարժ թեմա է, որն առաջարկում է պատկերացում կազմել Ճապոնիայի մշակույթի, հավատալիքների և արժեքների մասին: Նրա պատմություններն ու հերոսները այսօր էլ շարունակում են գրավել ամբողջ աշխարհի մարդկանց երևակայությունը:Ըստ ճապոնական ժողովրդական ավանդության, կա 8 միլիոն կամի, որը ճապոնական մշակույթի մեջ համարվում է հավերժության հոմանիշ: Ամբողջ Ճապոնիայում դուք կհանդիպեք տարբեր հուշարձանների՝ նվիրված հին ճապոնական դիցաբանության մի քանի աստվածներին: Կամին կամ ճապոնական աստվածները կարող են լինել բարի կամ չար:       

Գլուխ  2 Ամատերասու Արևի աստված

Ամատերասուն(天照)սինտո կրոնի աստվածուհի է, որի հայրենիքը Ճապոնիան է։ Նա համարվում է արևի աստվածուհի և հանդիսանում է սինտո պանթեոնի ամենակարևոր աստվածներից մեկը։ Համաձայն սինտո դիցաբանության՝ Ամատերասուն ծնվել է Իզանագի աստծո ձախ աչքից, երբ անդրաշխարհից վերադառնալուց հետո լվացել է դեմքը։Ամատերասուն հաճախ պատկերվում է որպես երկար մազերով փայլուն, գեղեցիկ կին, և երբեմն նրան պատկերում են հայելին կամ սուրը ձեռքին:Նա ուներ երկու եղբայր։ Ասում են, որ Ամատերասուն կատաղի մրցակցություն է ունեցել իր եղբոր՝ փոթորկի աստված Սուսանո-օ-ի հետ։ Հատկապես բուռն վիճաբանությունից հետո Սուսանո-օն ավերեց Ամատերասուի բրնձի դաշտերը, սպանեց նրա սպասավորներից մեկին և սատկած ձիուն նետեց իր գործվածքների սրահը և փակեց նարան քարանձավում, ինչի հետևանքով քաոս և խավար իջավ աշխարհի վրա:Ամատերասուին թաքստոցից հանելու և լույս աշխարհ վերադարձնելու համար մյուս աստվածները նրա քարանձավից դուրս տոնակատարություն կազմակերպեցին՝ կատարելով երաժշտություն և պարեր: Ամատերասուն, հետաքրքրվելով իրարանցումով, նայեց իր քարանձավից և տեսավ իր արտացոլանքը հայելու մեջ: Հիացած իր իսկ պայծառությամբ՝ նա դուրս եկավ քարանձավից և լույսը վերականգնվեց աշխարհին:Ըստ լեգենդի Ամատերասուն ունի ամուսին Սուսանո հինգ որդի և երրեք դուստր։ Ամատերասուն մինչ օրս երկրպագում են Ճապոնիայում, և շատ սինտոյական սրբավայրեր նվիրված են նրան։ Նա հաճախ պատկերված է արվեստի գործերում որպես գեղեցիկ կին, որի գլխին արևի շողացող սկավառակ է, և համարվում է մաքրության, լույսի և աստվածային իշխանության խորհրդանիշ: 

Գլուխ 3  Բիշամոնտեն Ճապոնական ռազմի աստված և այլ աստվածներ

Բիշամոնտենը ճապոնական պատերազմի աստված է և սրբավայրերի բուդդայական պաշտպանը: Բիշամոնտեն (毘沙門天) թարգմանաբար նշանակում է «Հարյուր միլիոն Երկնային Դարպասների Պահապան»։ Բիշամոնտենը մարտիկ է՝ պատերազմի աստված, որը մի ձեռքում նիզակ է բռնում, մյուսում՝ պագոդա*:Այն զրահը որը կրում է Բիլամոնտեն բնորոշ չէ ճապոնացի մարտիկներին, ինչը ցույց է տալիս, որ նա ունի ցամաքային ծագում։Նրա դեմքի արտահայտությունները հաճախ շատ տարբեր են երբեմն հուզված են, երբեմն՝ խիստ։Բիշամոնտենը իրեն նվիրված բազմաթիվ արձաններ ունի բուդդայական տաճարներում, ինչպես նաև Յոթ բախտավոր աստվածների սրբավայրերում, որոնց պաշտամունքն առավել ակնառու է Նոր տարում:Բիշամոնտենը սկսեց իր կյանքը Հնդկաստանում որպես բուդդայական աստված իսկ հետո ավելի ուշ նրան սկսեցին պաշտել և ճապոնացիները։Բիշամոնտենին հաճախ համեմատում են Հաչիմանի հետ։Հաչիմանը Ճապոնիայի ամենահայտնի պատերազմի աստվածն է, որը հաճախ պատկերված է Բիշամոնտենի կողքին բուդդայական տաճարների դարպասների մոտ:

քանի որ ճապոնական կամիները գրեթե 8 միլիոն կամի ես մի քանիսին կներկայացնեմ

Իզանագի- イザナギ Նա բազմաթիվ աստվածների հայրն է, ինչպիսիք են Ամատերասուն , Սուսանուն և Ցուկույոմին , և համարվում է կայսր Ջինմուի նախահայրը յոթ սերունդ առաջ:

Ցուկույոմին- ツクヨミ Ենթադրվում է, որ նա աստվածացնում է լուսինը և կառավարում գիշերը։

Կայսր Ջիմու- 神武天皇 Նա Ամատերասու Օմիկամիի հինգերորդ թոռն է և նկարագրված է «Կոջիկիում» և «Նիհոն Շոկիում» որպես Տակամուսուբի նո կամիի մորական հինգերորդ թոռը ։

Ուգայաֆուկիաեզու-ウガヤフキアエズ աստված է ճապոնական դիցաբանության մեջ Կայսր Ջինմուի հայրը.

Հուրի- ホオリ Նա այն աստվածն է, ով վերահսկում է լեռների բերքը: