1941-1945 թվականներին, երբ սկսվեց Հայրենական Մեծ պատերազմը, հայ ժողովուրդը, ինչպես շատ ուրիշ ժողովուրդներ, կանգնեց հզոր փորձության առաջ։ Այդ տարիները ոչ միայն կռվի ու զենքի մասին էին։ Դրանք մարդկանց կյանքի, հույսի ու ցավի տարիներ էին։
Հայերը կռվում էին տարբեր ճակատներում՝ միանալով Կարմիր բանակին, մոտ 600 հազար հայ մասնակցել է պատերազմին։ Նրանցից ավելի քան 300,000-ը զոհվեց մարտերում՝ իրենց կյանքը նվիրելով հաղթանակին։ Հայերը ակտիվորեն մասնակցեցին ռազմաճակատին և թիկունքային աշխատանքներին։ Երևանը դարձավ մի կարևոր արդյունաբերական կենտրոն։ Հայաստանում կյանքը կանգ չէր առել։ Շատ գործարաններ տեղափոխվեցին Հայաստան՝ շարունակելով զենք ու հագուստ արտադրել զինվորների համար։ Կանայք ու երեխաները, աշխատում էին օր ու գիշեր։ Մարդիկ իրար օգնում էին՝ չնայած սովին, ցրտին ու տխուր լուրերին ռազմաճակատից։ Հայաստանում զինվորներից շատերը ճանաչվել են որպես խիզախ մարտիկներ։ Մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանը դարձավ առաջին հայը, որ արժանացավ այդ բարձր կոչմանը։ Նա ղեկավարում էր խոշոր ռազմաճակատներ և մասնակցեց Գերմանիայի դեմ հաղթական մարտերին։ Նելսոն Ստեփանյանը, համարձակ օդաչու, իր հերոսական գործողություններով վախեցրել էր գերմանացիներին, իսկ վերջում զոհվեց՝ փրկելով իր զինակիցներին։