«Արտավազդ և Արտաշես» ավանդազրույցը Հայոց Արտավազդ Ա թագավորի և նրա հոր՝ Արտաշես Ա-ի մասին է, որը պահպանվել է Մովսես Խորենացու միջոցով։
Արտաշես Ա-ն, որպես հայ ժողովրդի պաշտելի թագավոր, հայտնի էր իր երկրաշեն գործունեությամբ, մայրաքաղաք Արտաշատի հիմնադրմամբ և երկրի անկախության պահպանմամբ։ Նրա մահից հետո տեղի ունեցած հեթանոսական ծեսերի ժամանակ գահաժառանգ Արտավազդը նախանձում է հոր փառքին։ Նա դժգոհում է, որ հայրն իր հետ տարել է երկրի փառքը՝ իրեն թողնելով «ավերակներ»։
Նրա խոսքերը նեղացնում են Արտաշեսին, և նա անիծում է որդուն՝ ասելով, որ եթե Արտավազդը որսի ժամանակ հեծնի ձի, քաջքերը նրան կբռնեն, տանեն Մասիս լեռան քարանձավ և շղթայակապ կպահեն այնտեղ՝ առանց լույս տեսնելու։ Անեծքը կատարվում է. որսի ժամանակ քաջքերը գերեվարում են Արտավազդին և շղթայում Մասիս լեռան մի քարանձավում։
Արտավազդը հազարավոր տարիներ փորձում է ազատվել իր շղթաներից։ Շները կրծում են շղթաները, բայց հենց դրանք պետք է կոտրվեն, դարբինները նորից ամրացնում են։ Ավանդույթի համաձայն, եթե Արտավազդը ազատվի, աշխարհում կտիրեն չարը և անարդարությունը։
Նավասարդի՝ հին նոր տարվա նախօրեին, դարբինները երեք անգամ հարվածում են սալին՝ շղթաները կրկին ամրացնելու համար։ Այս գործողությունը պահպանվել է նաև ավելի ուշ ժամանակներում՝ որպես աշխարհը չարիքից պաշտպանելու խորհրդանիշ։
Սեդա Ենգիբարյանի բլոգ 