1) Որո՞նք են կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերը, թվարկեք մակրո-, միկրո-, ուլտրատարրերը.
Բոլոր կենդանի համակարգերում մենք միշտ կարող ենք գտնել 4 հիմնական տարր՝ ածխածին, թթվածին, ազոտ և ջրածին։ Ածխածնի տեսակարար կշիռը կենդանի նյութի զանգվածում կազմում է 19,4%։ Թթվածինը և ջրածինը առկա են գրեթե բոլոր օրգանական միացություններում, որոնք կազմում են կենդանի օրգանիզմները:
Հետքի տարրեր — երկաթ, պղինձ, սելեն, յոդ, քրոմ, ցինկ, ֆտոր, մանգան, կոբալտ, մոլիբդեն, սիլիցիում, բրոմ, վանադիում, բոր:
Մակրոտարրեր — թթվածին, ջրածին, ածխածին, ազոտ, երկաթ, ֆոսֆոր, կալիում, կալցիում, ծծումբ, մագնեզիում, նատրիում, քլոր և այլն:
Ուլտրաէլեմենտներ — կալցիում, ֆոսֆոր, մագնեզիում, նատրիում, կալիում, քլորիդ և ծծումբ
2) Որքա՞ն է C, H, O, N, P, S կենսածին տարրերի պարունակությունը կենդանի օրգանիզմում ըստ զանգվածի (%).
1) 24%
2) 97%
3) 76%
4) 62%
3) Որքա՞ն է կենսական տարրերի` մակրո տարրերի, կարգաթվերի գումարը.
1) 31 2) 92 3) 53 4) 48
4) Ո՞րն է ջրածնի առաջացրած և Երկրագնդում ամենատարածված բարդ նյութը. գրեք այդ նյութի քիմիական բանաձևը և որոշեք ջրածնի զանգվածային բաժինը տոկոսով արտահայտած.
Ջուր — H2O(1:16); Mr(H2O) = 2*Ar(H)+Ar(O) = 2+16 = 18 => ω(H2) = (2/18)*100 = 11.111%:
5) Օդում թթվածնի ծավալային բաժինը կազմում է մոտ 20%: Հաշվեք քանի՞ լիտր թթվածին կա Ձեր բնակարանում.
180մ3 = 180,000լ => V(O2) = 180,000*20/100 = 36,000լ։
6) Հետևյալ բանաձևերով ո՞ր ջուրն է բնության մեջ առավել տարածված.
1) H216O 2) D216O 3) D217O 4) T218O
7) Որքա՞ն է թթվածին տարրի զանգվածային բաժինը (%) ծանր ջրում` D2O –ում.
1) 25 2) 29,4 3) 70,6 4) 80
8) Հայտնի է, որ թթվածնի շրջապտույտը բնության մեջ կատարվում է ֆոտոսինթեզով (լուսասինթեզով): Ինչպիսի՞ երևույթ է ֆոտոսինթեզը` ֆիզիկական, թե` քիմիական, ինչու՞ , պատասխանը հիմնավորեք…
Քիմիական։ Ֆոտոսինթեզը կանաչ բույսերի և ջրիմուռների բջիջներում ածխաջրերի ձևավորումն է ածխաթթու գազից և ջրից՝ բույսերի քլորոֆիլով կլանված լույսի ազդեցության տակ։
9) Գլյուկոզի օքսիդացման ռեակցիայի ջերմաքիմիական հավասարումը հետևյալն է.
C6H12O6 + 6O2 = 6CO2 + 6H2O + 2816 կՋ
Որքա՞ն էներգիա (կՋ) կանջատվի մարդու օրգանիզմում, եթե օքսիդանա 45 գ գլյուկոզ:
1) 602 2) 1408 3) 704 4) 325
10) Ինչո՞ւ են հալոգենները համարվում կենսական տարրեր, թվարկեք հալոգենների միացությունների դերը մարդու օրգանիզմում….
Հալոգենները թունավոր են, բայց դրանք կենսագեն տարրեր են, որոնք կարևոր են մարդու մարմնի գործունեության համար: Ֆտորն անհրաժեշտ է ատամի էմալի և ոսկրային հյուսվածքի ձևավորման համար։ Քլորը կարևոր դեր է խաղում ջր—աղ հավասարակշռությունը կարգավորելու համար, այն անհրաժեշտ է նյարդային և մկանային համակարգերի, ստամոքս—աղիքային տրակտի և արյան կարմիր բջիջների աշխատանքի համար։
11) Կարելի՞ է խմելու ջուրը ախտահանել քլորով, պատասխանը հիմնավորեք…
Այն կարող է օգտագործվել ինչպես ախտահանման, այնպես էլ խմելու ջրի օքսիդացման համար։ Քլորը ախտահանման բարձր արդյունավետ մեթոդ է։ Այնուամենայնիվ, խողովակներում այն արտադրում է փոքր քանակությամբ քիմիական նյութեր, որոնք կոչվում են ախտահանման կողմնակի արտադրանք, եթե աղբյուրի ջուրն ունի ավելի բարձր կեղտ կամ մանրէներ, որոնք կարող են արձագանքել քլորի հետ:
12) Աղաթթվի ո՞ր աղի 0.9%-անոց ջրային լուծույթն է կոչվում <<ֆիզիոլոգիական լուծույթ>>: Կատարեք հաշվարկ՝ 1 կգ ֆիզիոլոգիական լուծույթ պատրաստելու համար որքա՞ն աղ և թորած ջուր է անհրաժեշտ…
Նատրիումի քլորիդ։
Նատրիումի քլորիդի (NaCl) մոլեկուլային զանգվածը 58,44 է, ուստի մեկ գրամի (= 1 մոլ) մոլեկուլային զանգվածը 58,44 գ է։
Եթե 1 լիտր (1 կգ) վերջնական ծավալում լուծենք 58,44գ NaCl, ապա կստանաք 1M NaCl լուծույթ։
13) Ո՞ր շարքում են նյութերը ներկայացված ըստ մարդու օրգանիզմում դրանց զանգվածային բաժնի նվազման.
1) ածխաջրեր, ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր
2) ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր
3) սպիտակուցներ, ջուր, ճարպեր, ածխաջրեր
4) սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ջուր, ճարպեր
- Որո՞նք են բաց թողած բառերը.
Վիտամինները _________________ նյութեր են, որոնք _______________ քանակներով ներմուծվում են օրգանիզմ, մասնակցում են __________________________ռեակցիաների իրականացմանը և պահպանում կենդանի օրգանիզմներում կենսունակությունը.
1) սննդային, մեծ, կենսաբանական 3) սննդային, փոքր, կենսաքիմիական
2) ոչ սննդային, փոքր, կենսաքիմիական 4) սննդային, մեծ, կենսաքիմիական
15) Որո՞նք են բաց թողած բառակապակցությունները. Վերքերը 3%-անոց ջրածնի պերօքսիդով մշակելիս այն փրփրում է, քանի որ ____________ազդեցությամբ ջրածնի պերօքսիդը քայքայվում է անջատելով_____________:
1) կատալազ ֆերմենտի, ատոմային ջրածին
2) ուրեազ ֆերմենտի, ատոմային թթվածին
3) ուրեազ ֆերմենտի, ատոմային ջրածին
4) կատալազ ֆերմենտի, ատոմային թթվածին
16) Որո՞նք են բաց թողած բառերը.
Փոքր չափաբաժնով թմրանյութերն ունեն_________ազդեցություն, մեծ քանակով թմրանյութերն ազդում են որպես ____________միջոց, իսկ առավել մեծ քանակներով թմրանյութերն ազդում են որպես_______:
1) ընկճող, ուրախացնող, խթանիչ 3) խթանիչ, ընկճող, թույն
2) ընկճող , խթանիչ, թույն 4) ընկճող, ակտիվացնող, դեղամիջոց
17) Ո՞րն է համարվում էկոլոգիապես մաքուր սնունդ…
Օրգանական արտադրանքը չի պարունակում բաղադրիչներ, որոնք աճեցվում են թունաքիմիկատների և արհեստական պարարտանյութերի օգտագործմամբ:
18) Ո՞րն է համարվում մաքուր խմելու ջուր…
Ջուր, որը չի պարունակում որևէ կեղտեր, վտանգավոր նյութեր և միկրոօրգանիզմներ։
19) Ինչպիսի՞ թունավոր նյութեր կարող են լինել օդում, հողում և ջրում…
Դրանք կարող են լինել գազեր, ինչպիսիք են ջրածնի քլորիդը, բենզոլը կամ տոլուոլը, դիօքսինը կամ ասբեստի նման միացությունները կամ այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են կադմիումը, սնդիկը և քրոմը:
20) Ո՞րն է կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը, գրեք նրա բաղադրությունը…
Բջիջը հիմնական կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ միավորն է։
21) Ինչպիսի՞ օրգանական և անօրգանական նյութեր կան կենդանի օրգանիզմում…
Оրգանական նյութեր — Սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ճարպեր, նուկլեինաթթուներ:
Անօրգանական նյութեր — Կալիում, նատրիում, ֆոսֆոր, մագնեզիում, կալցիում, քլոր:
22) Ինչպիսի գործառույթներ ունեն սպիտակուցները, նուկլեինաթթուները, ածխաջրերը, ճարպերը, վիտամինները կենդանի օրգանիզմում.
Սպիտակուցները օգնում են վերականգնել և կառուցել մարմնի հյուսվածքները, թույլ են տալիս տեղի ունենալ նյութափոխանակության ռեակցիաներ և համակարգում են մարմնի գործառույթները:
Նուկլեինաթթուների գործառույթները կապված են գենետիկական տեղեկատվության պահպանման և արտահայտման հետ:
Մարդու մարմնում ածխաջրերի 5 հիմնական գործառույթ կա. Դրանք են էներգիայի արտադրությունը, էներգիայի կուտակումը, մակրոմոլեկուլների կառուցումը, սպիտակուցի խնայողությունը և լիպիդային նյութափոխանակության օժանդակությունը:
Ճարպն օգնում է մարմնին էներգիա փոխանցել, պաշտպանում է օրգանները, աջակցում է բջիջների աճին, վերահսկողության տակ է պահում խոլեստերինն ու արյան ճնշումը և օգնում մարմնին կլանել կենսական սննդանյութերը:
Վիտամիններն օգնում են ամրացնել ոսկորները, բուժել վերքերը և ամրապնդել իմունային համակարգը: Նրանք նաև սնունդը վերածում են էներգիայի և վերականգնում բջջային վնասը:
23) Ւ՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ. բույսի աճի համար…
Նորմալ զարգացման համար բույսերը ջերմության, լույսի, խոնավության, օդի և սննդանյութերի կարիք ունեն։
24) Ինչպիսի՞ ազոտական և ֆոսֆորական պարարտանյութեր գիտեք …
Ֆոսֆորային պարարտանյութերը հանքային պարարտանյութեր են, ֆոսֆորաթթվի կալցիումի և ամոնիումի աղերը: Դրանք ներառում են սուպերֆոսֆատ, կրկնակի սուպերֆոսֆատ, ամմոֆոս, դիամմոֆոս, օրթոֆոսֆատ, կալիումի մետաֆոսֆատ, նստվածք, տոմասլա, ֆոսֆատային քար, ոսկրային ալյուր և այլն
Ազոտային պարարտանյութերը ազոտ պարունակող անօրգանական և օրգանական նյութեր են, որոնք կիրառվում են հողի վրա՝ մշակաբույսերի բերքատվությունը բարձրացնելու համար։ Հանքային ազոտային պարարտանյութերը ներառում են ամիդ, ամոնիակ և նիտրատ: Ազոտային պարարտանյութերը ստանում են հիմնականում սինթետիկ ամոնիակից։
25) Ի՞նչ է <<Նիտրատային աղետը>>
Ամոնիումի նիտրատ մանրաթելերն ապահովում են թթվածնի շատ ավելի կենտրոնացված մատակարարում, քան մեզ շրջապատող օդը: Բավականաչափ բարձր ջերմաստիճանի դեպքում ամոնիումի նիտրատը կարող է ինքնուրույն քայքայվել: Այս գործընթացն առաջացնում է գազեր, այդ թվում՝ ազոտի օքսիդներ և ջրային գոլորշի։ Հենց գազերի այս արագ արտանետումն է պայթյունի պատճառ դառնում: